Астынным, дуоһуйдум!

Бу күннэргэ биһи түмэлбит В.В.Литвиновтан истиҥ-иһирэх тыллаах сурук тутта. Биллэрин курдук, Владимир Владимирович Литвинов 90-ча ырыа ааптара, олор истэригэр аатырбыт Ньурба вальса, Ньурба куорат уонна Күндээдэ нэһилиэгин гимнэрэ бааллар.

Владимир Владимирович 1936 сыллаахха Ньурбаҕа төрөөбүтэ. Дьокуускайдааҕы педагогическэй училищены 1962 с. бүтэрэн,  Ньурба  I нүөмэрдээх оскуолатыгар учууталынан ананан кэлэн үлэлээбитэ. Араас кэмнэргэ музыка, саха тылын учууталынан, улуус үөрэҕириитин управлениятын инспекторынан, киэһээҥи оскуола дириэктэринэн үлэлээн улуус үөрэҕириитэ сайдыытыгар бэйэтин кылаатын киллэрбит үтүө киһибит буолар. Кини Саха сирин култууратын туйгуна, Ньурба улууһун уонна Күндээдэ нэһилиэгин Бочуоттаах олохтооҕо.

Аллараа В.В.Литвинов суругун таһаарабыт.

“…. Быйыл сайын Ньурбаҕа бара сылдьан музейга сылдьыбыппыт. Дойдубут музейа таас дьиэлэммитин истэн турардаахпыт. Бэрт да дьиэҕэ киирбиккит. Элбэх үлэни үлэлээбиккит. Музей экспонаттара саҥардылла тураллара үөрдэр, уопсайынан, астынныбыт, дуоһуйдубут.

Махтал чуолаан, Анна Андреевна,  эйиэхэ уонна дьоҕус коллективкар. Музейга сылдьан баран Баай тиит диэн сүүнэ улахан тиит лабаатын көрөммүн оҕо сааспын санаатым…

Баай тиит, Куочай. 1957 сыл.

Ньурбаттан сэттэ биэрэстэлээх сиргэ Куочай диэн сүүнэ улахан күөллээх кэрэ айылҕалаах, арыылаах тыалаах, аҕыйах ыаллаах дэриэбинэ баара. Бу эбэ уҥуоргу өттүн бэрт сытыы харахтаах киһи көрөрө. Урут Александровка диэн дэриэбинэ үһү. Мин оҕо эрдэхпиттэн сайын Куочайга тахсан сайылыырым. Куочай күөлүгэр кус-хаас олус мустара. Бу эргин хортуоппуй олордоллоро, бурдугу ыһаллара.

Манна тулаайах оҕолору иитэр детдом баара. Ивановтар (Чохоотоб), Санниковтар (Өндүрүйээн) диэн сис ыаллар олорбуттара. Бу эбэ уутун «Ньурба» совхоз директора бааһынай киһитэ И.Д.Теленков ходуһа таһаараары хордорон,  уутун Бүлүү өрүскэ түһэртэрбитэ. От бөҕө үүнэр буолбута. Куочай илин өттүгэр аарыма улахан баай тиит баара. Үс киһи нэһиилэ кууһар суон төрдүлээҕэ. Толуу киһи буутун курдук сүүһүнэн суон лабаалааҕа. Тула үүммүт тыаны үрдүнэн көстөрө. Аарыма тиити көрөөрү дьон элбэхтик сылдьара…

 Биир сайын поэт Серафим Романович Кулачиков–Эллэй кэлэ сылдьан анаан-минээн көрөн баран сөҕөн-махтанан «Ньурба тиитэ» диэн хоһоон суруйан хаалларбыта. Ол хоһооҥҥо мин матыып айаммын ырыа буолбута. Бастакынан бу ырыаны Владимир Попов ыллаабыта. Кини кэниттэн бу сылга Саха Республикатын үтүөлээх артыыһа, опера ырыаһыта Александр Емельянов итиэннэ Дора Бурнашева дуэттаабыттара, Саха радиотын фонотекатыгар баар.

СӨ үтүөлээх артыыһа Александр Емельянов
Ньурба көһө сылдьар драматическай тыйаатыр режиссерун көмөлөһөөччүтэ Дора Бурнашева

Хаарыаннаах аарыма тиити 1982 сыллаахха, сайын ортото, күүстээх дохсун ардахтаах буурҕа түһэн ортотунан булгу сөрөөн ылан бырахпыта. Ол тостубут лабаата билигин Ньурба музейыгар көрдөрүүгэ туран Ньурба киэн туттуута буолбут.

Вл. Литвинов,

Саха Республикатны Култууратын туйгуна, Ньурба оройуонун,

Күндээдэ нэһилиэгин Бочуоттаах олохтооҕо

Дьокуускай к.”

Түмэл пресс-сулууспата