Ленинграды босхолоспут буойун

Бүгүн, тохсунньу 27 күнүгэр, 1944 сыллаахха Ленинград куорат фашист блокадатыттан босхоломмут күнэ. Устуоруйаҕа биллэринэн блокада 1941 сыл балаҕан ыйын 8 күнүттэн саҕалаан барыта 872 түүннээх күн салҕаммыта. Ол тухары олохтоохтор, Ленинграды көмүскэспит, ас-үөл таспыт буойуттар төһөлөөх ыараханы, өлүүнү-сүтүүнү ааспыттарын киһи эрэ ытырыктата саныыр.

 Ленинграды босхолуур байыаннай операциялар 1941 сыл күһүнүттэн ыытыллыбыттара да, ситиһиилэрэ суоҕа. Бастакы улахан охсуу 1943 сыл тохсунньутугар “Искра” операция түмүгэр оҥоһуллубута. Ол ситиһиитинэн улахан сири кытта сылдьыһарга тимир уонна массыына суола ууруллуута буолбута. Оччолорго бу хоргуйан өлүү тыын кыһалҕатын хайа эмэ өттүнэн быһаарыыга олус улахан хардыы этэ.

Салгыы 1943 сыл бүтүүтэ Ленинградскай, Волховскай уонна 2-с Прибалтийскай фроннар киэҥ далааһыннаах кимэн киириини оҥорон Ленинграды букатыннаахтык босхолообуттара.

Бу олус улахан, далааһыннаах байыаннай операцияларга элбэх биир дойдулаахтарбыт кыттыбыттара.  Аҥардас Ильмень күөлгэ Ньурбаттан, толорута суох дааннайынан, 46 киһи кыттыбыта биллэр.

Андреев Василий Саввич

Онтон 1943 с. үөһэ этиллибит “Искра” операцияҕа кыттыбыт буойунунан Андреев Василий Саввич буолар. Кини 1917 с. Мэҥэдьэк нэһилиэгэр  төрөөбүтэ. Сэриигэ бастакы ыҥырыкка барбыта. Станковай пулеметчик, связист этэ. Кини бойобуой суолун тухары улахан кыргыһыыларга кыттыбыта: Ленинград блокадатын тоҕу көтүүгэ, Симферополы уонна Севастополы босхолооһуҥҥа, Кенигсберы ылыыга. Сэрии кэнниттэн 38 сыл тухары потребкооперация систематыгар эҥкилэ суох үлэлээбитэ. Кини маннык бойобуой наҕараадалардаах: Аҕа дойду сэриитин 1 уонна 2 истиэпэннээх уордьаннара, “Бойобуой үтүөлэрин иһин”, “Ленинград көмүскэлин иһин”, “Германияны кыайыы иһини”, “Кенигсберы ылыы иһин” мэтээллэр. Василий Саввич үтүө, чиэһинэй олоҕу олорон 1991 с. суох буолбута.

Ньурба түмэлин фондатыгар Андреев В.С. ахтыыта харалла сытар. Онтон быһа тардыыны таһаарабыт:  “1943 сыл тохсунньу 12 күнүгэр Ленинград куораты көмүскүүр сэриигэ киирбитим. Онно куорат блокадата үлтү охсуллан, улахан сири кытта тимир суолунан сылдьыһыы саҕаламмыта. Ити сэриигэ кыттыым иһин миигин наҕараадаҕа түһэрбиттэрэ. Ол эрээри олунньу 18 күнүгэр Мишкино диэн дэриэбинэ анныгар эмиэ бааһыран, очоҕоспун икки сиринэн быстаран Вологда, Киров куораттарга госпитальга эмтэнэн баран атын сиргэ, атын чааска барбытым. Онон наҕараадаларбын билиҥҥэ диэри ыла иликпин. Бу сыл балаҕан ыйын 1 күнүгэр Гроховскай лааҕырга 21-с туһунан исстребительнэй противотанковай артиллерийскай биригээдэ  215-с полкатыгар связиһинэн ылбыттара. Алтынньы 1 күнүгэр 4-с Украинскай фронт 51-с армията Украина соҕуруу өттүн уонна Запорожьеҕа баар немец плацдармын былдьаабытын кэннэ, асхынньы 20 күнүттэн Симферополы ылыыга кыттыбыппыт. Ол иһин биһиги полкабыт Симферопольскай Кыһыл Знамялаах диэн ааты ылбыта”.  

Кыайыыны уһансыбыт аҕа көлүөнэҕэ албан аат буоллун!

Борисов Б.Б.

Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕын карточката
Андреев В.С. байыаннай киниискэтэ
«Кенигсберы ылыы иһин» мэтээл дастабырыанньата
А5а дойду сэриитин 1 ист. уордьанын дастабырыанньата
Ньурба бэтэрээннэрэ 1990 сыллаахха